Józef Kuraś „Ogień”

Józef Kuraś urodził się 23 października 1915 roku w Waksmundzie, w chłopskiej rodzinie. Służbę wojskową odbył w 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku i w Korpusie Ochrony Pogranicza; do rezerwy wyszedł jako kapral. We wrześniu 1939 roku walczył jako podoficer, a po klęsce wrócił do Waksmundu i działał w konspiracji: w Konfederacji Tatrzańskiej a później w ZWZ AK.

W połowie 1943 roku, posługując się pseudonimem „Orzeł”, wstąpił do oddziału partyzanckiego AK „Wilk” w Gorcach. 29 czerwca 1943 roku Niemcy zamordowali w Waksmundzie jego ojca, żonę i dwuipółletniego synka, a dom spalili. Tej tragedii nikt nie kwestionuje. Po niej przyjął pseudonim „Ogień”.

Rodzina: żony i dzieci

• Pierwsza żona – Elżbieta z domu Chorąży (ślub 13 lutego 1939 r.). Zamordowana przez Niemców 29 czerwca 1943 r. razem z dwuipółletnim synem i teściem.
• Druga żona – Czesława Polaczyk (ślub 21 kwietnia 1946 r.).
• Syn z drugiego małżeństwa – Zbigniew Kuraś, urodzony w lutym 1947 r., w miesiącu śmierci ojca. W 2006 r. razem z prezydentem Lechem Kaczyńskim odsłonił pomnik ojca w Zakopanem. Od lat prowadzi proces o zadośćuczynienie. W lipcu 2026 r. sąd oddalił wniosek; wyrok jest nieprawomocny.

Śmierć i miejsce pochówku

21 lutego 1947 roku oddział KBW i UB otoczył „Ognia” w Ostrowsku, w zagrodzie Józefa Zagaty, gdzie przygotowano dla niego ucztę. Kuraś uciekł na strych sąsiedniej chaty. Kiedy zagrożono, że chata zostanie podpalona, strzelił sobie w głowę. Zmarł następnego dnia, 22 lutego 1947 roku, w szpitalu w Nowym Targu. Ciało zabrała bezpieka i miejsca pochówku do dziś nie ustalono.

Po jego śmierci ogniowcy skorzystali z amnestii, masowo się ujawnili i zdali broń. Żołnierze AK zapisali w 1990 roku: „Skończyła się dla Podhala zmora grabieży, mordów, gwałtów i kontrybucji. Górale i kupcy odetchnęli z ulgą”.

Józef Kuraś „Ogień” – najczęściej zadawane pytania

Kim był Józef Kuraś „Ogień”?

Józef Kuraś „Ogień” (1915–1947) był partyzantem z Podhala, urodzonym w Waksmundzie koło Nowego Targu. W 1943 roku przez kilka miesięcy służył w oddziale AK „Wilk” w Gorcach. W 1945 roku kierował Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego w Nowym Targu, a od kwietnia tego roku dowodził własnym oddziałem „Błyskawica”. Zginął w lutym 1947 roku w Ostrowsku.

Kiedy urodził się i kiedy zmarł Józef Kuraś?

Józef Kuraś urodził się 23 października 1915 roku w Waksmundzie, w chłopskiej rodzinie. Zmarł 22 lutego 1947 roku w szpitalu w Nowym Targu, w wieku 31 lat, dzień po tym, jak w Ostrowsku strzelił sobie w głowę.

Dlaczego Józef Kuraś przyjął pseudonim „Ogień”?

Do połowy 1943 roku używał pseudonimu „Orzeł”. 29 czerwca 1943 roku Niemcy zamordowali w Waksmundzie jego ojca, żonę i dwuipółletniego syna, a dom rodzinny spalili. Po tej tragedii Kuraś przyjął pseudonim „Ogień”, pod którym jest znany do dziś.

Co robił Józef Kuraś w czasie II wojny światowej?

Przed wojną służył w 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku i w Korpusie Ochrony Pogranicza, z którego wyszedł do rezerwy jako kapral. We wrześniu 1939 roku walczył jako podoficer. Po klęsce wrócił do Waksmundu i działał w konspiracji: w Konfederacji Tatrzańskiej, a potem w ZWZ-AK. W połowie 1943 roku wstąpił do oddziału AK „Wilk”. W grudniu 1943 roku złamał rozkaz dowódcy i porzucił oddział, za co Wojskowy Sąd Specjalny AK skazał go na śmierć. W 1944 roku działał na własną rękę, nie uznawał dowództwa AK i współpracował z Sowietami oraz Armią Ludową.

Co robił Józef Kuraś po wojnie?

Po wkroczeniu Armii Czerwonej na Podhale stanął po stronie nowej władzy. Należał kolejno do Ludowej Straży Bezpieczeństwa, Armii Ludowej i Milicji Obywatelskiej, wstąpił do PPR, a w marcu 1945 roku został kierownikiem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Nowym Targu. W kwietniu 1945 roku porzucił UB, wrócił w góry i utworzył oddział „Błyskawica”. Do śmierci w 1947 roku walczył z komunistyczną władzą, a jego ludzie dopuszczali się w tym czasie zbrodni na ludności cywilnej.

Czym była „Błyskawica”?

„Błyskawica” to oddział, który Józef Kuraś utworzył w kwietniu 1945 roku po odejściu z Urzędu Bezpieczeństwa. IPN nazywa go Zgrupowaniem Partyzanckim „Błyskawica”. Oddział działał na Podhalu i w Gorcach, a jego ludzie napadali także na wsie Spisza i Orawy. Po śmierci „Ognia” w 1947 roku ogniowcy skorzystali z amnestii, ujawnili się i zdali broń.

Jaki stopień wojskowy miał Józef Kuraś?

Józef Kuraś był kapralem rezerwy. W 1945 roku władza ludowa zatwierdziła mu stopień porucznika Armii Ludowej. Od 1946 roku sam tytułował się majorem, bez nominacji jakiejkolwiek armii. Mimo to IPN do dziś pisze o nim „mjr Józef Kuraś »Ogień«”.

Jak zginął Józef Kuraś „Ogień”?

21 lutego 1947 roku oddział KBW i UB otoczył „Ognia” w Ostrowsku, w zagrodzie Józefa Zagaty. Kuraś schował się na strychu sąsiedniej chaty. Gdy zagrożono jej podpaleniem, strzelił sobie w głowę. Zmarł następnego dnia, 22 lutego 1947 roku, w szpitalu w Nowym Targu.

Gdzie jest pochowany Józef Kuraś?

Nie wiadomo. Ciało Józefa Kurasia zabrał Urząd Bezpieczeństwa i miejsca pochówku do dziś nie ustalono.

Czy Józef Kuraś miał żonę i dzieci?

Tak, dwie żony i dwóch synów. Pierwszą żonę, Elżbietę z domu Chorąży, poślubił 13 lutego 1939 roku. Niemcy zamordowali ją 29 czerwca 1943 roku razem z ich dwuipółletnim synem. 21 kwietnia 1946 roku Kuraś ożenił się z Czesławą Polaczyk. Ich syn Zbigniew urodził się w lutym 1947 roku, w miesiącu śmierci ojca. Zbigniew Kuraś od lat domaga się przed sądem zadośćuczynienia. W lipcu 2026 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił jego wniosek. Wyrok jest nieprawomocny.

Czy Józef Kuraś jest uznawany za żołnierza wyklętego?

Tak, w oficjalnej polityce historycznej. IPN przedstawia go jako żołnierza wyklętego. W 2006 roku prezydent Lech Kaczyński odsłonił w Zakopanem pomnik „Ognia” i jego podkomendnych, a w 2023 roku NBP wybił srebrną monetę z jego wizerunkiem w serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni”. Żołnierze 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK, którzy znali go osobiście, uważali go za dezertera i watażkę. Na tej stronie zebrałem dokumenty i relacje, które pozwalają tę ocenę sprawdzić.